Kontynuujemy temat różnej długości kreseczek. Tym razem zajmiemy się myślnikiem. 🔍
Jest to znak interpunkcyjny o funkcji edytorskiej, obecnie realizowany zwykle jako półpauza (–).
💡Inaczej niż w przypadku łącznika, kiedy myślnik pojawia się na końcu wiersza, nie powtarzamy go na początku kolejnego!
Poniżej zamieszczamy listę sytuacji, w których stosuje się myślnik.
➡️Gdy chcemy zaznaczyć elipsę, czyli opuszczenie składnika zdania.
„Ola dostała dzisiaj piątkę, a Marta – czwórkę”.
➡️ Przed wyrażeniem ujmującym ogólniej coś, co wcześniej scharakteryzowaliśmy szczegółowo.
„Odległe gwiazdy i mgławice, góry niebosiężne i oceany, człowiek i bakterie – wszystko zbudowane jest z atomów”.
➡️ Do oznaczenia momentu zawieszenia głosu, pauzy retorycznej.
„Wracał więc do domu i nie było rady – płakał”.
➡️ W miejscu, w którym pojawia się coś nieoczekiwanego, zaskakującego, na co chcemy zwrócić uwagę.
„Zastanawiał się przez chwilę, po czym lekko podważył wieko skrzyni. Ku jego wielkiemu zdumieniu – ustąpiło bez oporu”.
➡️ W dwa myślniki możemy ująć wtrącenie.
„Musiało to być – o ile dobrze pamiętam – w roku 1970”.
Słabszym znakiem wyodrębniającym są przecinki, a mocniejszym – nawiasy.
💡 Myślnik okaże się także dobrą opcją, gdy nie będziemy pewni, czy w danym miejscu należy postawić przecinek.
„Umysł tknięty taką zarazą to umysł zamknięty, jednowymiarowy, monotematyczny, obracający się wyłącznie wokół jednego wątku — swojego wroga”.
➡️ Przy wprowadzaniu własnych uwag w obręb cytowanego tekstu.
„Należy więc być lisem – stwierdza Machiavelli – aby się poznać na sieciach, i lwem – dodaje następnie – aby odstraszać wilki”.
➡️ Przy wprowadzaniu kwestii dialogowych, np.:
„– Basenu niszczyć nie możemy – rzekł raptem Krzywosąd – gdyż na wiosnę w nim się utrzymuje nadmiar wody. […]
– Łąkę, nie park – rzekł Judym”.
➡️ W wyliczeniach, np.:
„Następujące znaki ortograficzne służą do oddzielania składników wypowiedzi:
– kropka,
– średnik,
– przecinek”.
Myślnik służy również do sygnalizowania relacji między dwoma wyrazami lub wartościami.
➡️ Występuje między wyrazami o znaczeniach przeciwstawnych.
„Wyrazy biały – czarny, wysoki – niski to antonimy”.
➡️ Używamy go w wyrażeniach ukazujących relacje przestrzenne.
„Na trasie Warszawa–Kraków (lub Warszawa – Kraków) często zdarzają się wypadki”.
➡️ Może pełnić funkcję wyrazu przeciwko, a także sygnalizować inne relacje między osobami, instytucjami itp.
„mecz Legia–Polonia” lub „Legia – Polonia”, „stosunki państwo – Kościół”.
➡️ Występuje między liczbami oznaczającymi wartości przybliżone.
„Widziałam ten film 3–4 razy” lub „3 – 4 razy”.
➡️ Zastępuje określenie od – do.
„Pieniądze należy wpłacać na konto w terminie 28 sierpnia – 2 września br”.
💡 Uwaga! Półpauza stosowana w przedziałach liczbowych w rodzaju „lata 1914–1918”, „strony 131–137”.
