Chociaż na co dzień pracujemy z różnego rodzaju tekstami, my również niekiedy nie rozumiemy trudniejszych sformułowań w urzędowym piśmie czy zapisów umów bankowych. Specjalistyczne terminy, skomplikowana składnia i długie zdania sprawiają, że trudno przebrnąć przez niektóre oficjalne teksty. Rozwiązaniem tego problemu może być prosty język. 🔍
💡 Czym jest prosty język?
Prosty język (ang. plain language) to sposób pisania, który sprawia, że warstwa językowa tekstu przestaje być barierą. Tematyka dokumentacji urzędowej, aktów prawnych, umów czy regulaminów sama w sobie jest skomplikowana. Ich autorzy powinni pisać w jak najbardziej przystępny sposób.
W Polsce zasady prostego języka po raz pierwszy zaczęto wykorzystywać w 2011 roku. Uproszczono w ten sposób teksty dotyczące funduszy unijnych. Od tamtego czasu prosty język wprowadzają kolejne instytucje, np. banki, urzędy, firmy ubezpieczeniowe, a nawet przewoźnicy kolejowi.
Jakie są najważniejsze zasady prostego języka?
➡️ Pisz do ludzi.
Zanim zaczniesz pisać, zastanów się, kto będzie czytał twój tekst. Jeśli odbiorca nie jest specjalistą w temacie, wyrażaj się w taki sposób, żeby zrozumiał twój komunikat.
➡️ Zadbaj o wygląd.
Dużo lepiej rozumiemy teksty o jasnej strukturze – podzielone na akapity, wzbogacone o nagłówki, logicznie uporządkowane. Wyliczenia zapisuj w formie wypunktowań. Wybieraj czytelne kroje pisma, stosuj odpowiednią interlinię.
➡️ Używaj zrozumiałego słownictwa.
Postaraj się, żeby w twoim tekście nie było zbyt wielu specjalistycznych terminów. Jeśli używasz skrótów lub skrótowców, rozwijaj je. Zamiast rzeczowników odczasownikowych (np. pisanie, mycie) stosuj czasowniki w formie osobowej (np. pisze, myje). Unikaj sformułowań typowo urzędowych, np. „niniejszym, w dniu dzisiejszym”.
➡️ Postaw na naturalną składnię.
Niech twój tekst składa się z krótkich zdań (najlepiej do 20 słów, o szyku podmiot + orzeczenie + reszta zdania). Unikaj strony biernej, form bezosobowych, imiesłowów. Staraj się ograniczać przeczenia, ponieważ mózg znacznie szybciej przyswaja zdania twierdzące.
❌ Zamiast pisać:
„Niniejszym informuje się, że do dnia jutrzejszego należy uiścić opłatę za przedłużenie ważności karty”.
„W ciągu siedmiu dni rozpatrzony zostanie wniosek”.
✅ Napisz:
„Zapłać do jutra za swoją kartę, żeby nie straciła ważności”.
„Rozpatrzymy Pana/Pani wniosek w ciągu siedmiu dni”.
🔗 Więcej o wytycznych prostego języka można przeczytać np. w „Ustandaryzowanych zasadach” i normie ISO.
Dlaczego to takie ważne? 🤔
Pisanie „prosto” przynosi korzyści dla wszystkich. Łatwiejszy dostęp do informacji pomaga uniknąć wielu błędów, oszczędza czas, zmniejsza stres. Z tekstów napisanych prostojęzycznie może skorzystać każdy, niezależnie od wykształcenia, wieku, sprawności intelektualnej. Dlatego prosty język jest ważnym narzędziem dbania o dostępność.
